Stacioni Antik “Ad Quintum” është një sit arkeologjik romak i jashtëzakonshëm në fshatin Bradashesh, pranë qytetit të Elbasanit. Ky monument i trashëgimisë kulturore përbënte një mutatio, stacion pushimi dhe ndryshimi kali, përgjatë Rrugës së famshme romake Via Egnatia, që lidhte Perëndimin me Lindjen e Perandorisë Romake dhe më vonë me perandorinë bizantine.
Ad Quintum u themelua në shekullin II pas Krishtit dhe funksionoi deri në shekullin e IV pas Krishtit si një nyje kyçe për udhëtarët, tregtarët dhe karvanët që lëviznin në këtë korridor të rëndësishëm tregtar dhe ushtarak. Nga ky vend, rruga vazhdonte drejt lindjes përmes luginës së Shkumbinit, duke lidhur qytetet kryesore të kohës si Dyrrahu (Durrësi), Apolonia dhe Bizantin.
Siti arkeologjik përfshin rrënojat e një kompleksi termik romak (thermae), me mbetjet e ambienteve tipike të banjës publike përfshi frigidarium (dhomë e ftohtë), tepidarium (dhomë e ngrohtë), caldarium (dhomë e nxehtë), apodyterium (dhoma e zhveshjes) dhe hipokaust (sistemi i ngrohjes nën dysheme) si dhe një nymphaeum, një strukturë të vogël dekorative me burim uji.
Një nga elementet më të veçantë të këtij stacioni është hamami romak, i ndërtuar në funksion të udhëtarëve dhe komunitetit lokal, që tregon jo vetëm funksionin praktik të rrugës, por edhe nivelin e lartë të infrastrukturës publike në kohën romake. Kompleksi kishte një planimetri drejtkëndëshe dhe mbulonte zona të ndryshme operative që shërbenin për relaks, rigjenerim dhe përgatitje të udhëtarëve.
Pas periudhës së përdorimit të tij në antikitet, struktura u braktis me kalimin e kohës, por rrënojat e saj janë ruajtur mjaft mirë dhe janë objekt i restaurimit nga Instituti Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore, për t’i dhënë jetë të re këtij siti historik dhe për ta integruar atë në ofertën e turizmit kulturor të zonës.
Stacioni Antik “Ad Quintum” është sot një monument kulture i mbrojtur dhe një nga dëshmitë më domethënëse të rrugëve dhe infrastrukturës romake në Ballkan, duke i ofruar vizitorëve një udhëtim në kohë drejt mënyrës së jetesës, komunikimit dhe lëvizjes së njerëzve në antikitet.
