Rotonda dhe Forumi Bizantin në Durrës përbëjnë një nga sitet arkeologjike më të rëndësishme të periudhës romake të vonë dhe bizantine në qytetin bregdetar, duke dëshmuar për jetën publike, tregtare dhe institucionale të Dyrrahiumit, emri antik i Durrësit, gjatë shekujve V–VI të erës sonë.
Forumi Bizantin, i ndërtuar në fundin e shekullit VI, nën sundimin e perandorit bizantin Anastasios I, ishte sheshi qendror i qytetit të lashtë që shërbente si vend takimi, tregtarie dhe vendimmarrjeje politike për banorët e qytetit. Ai është ndërtuar në qendrën tradicionale të Dyrrahiumit antik, në zonën ku sot është qendra historike e Durrësit modern.
Arkitektura e forumit përfshin një pjesë të sheshit rrethor me pllaka të shtruara, me një diametër prej rreth 40 metrash, që janë rrethuar dikur nga kolonada korintike. Në qendër të sheshit gjenden një podium dhe një pus uji, elemente kyçe të hapësirave publike të kohës. Rreth këtij rrethi ndodheshin edhe ambiente shërbimi dhe struktura të lidhura me funksionet urbane dhe tregtare të qytetit.
Brenda forumit qëndron Rotonda, një strukturë rrethore e ndërtuar si pjesë integrale e sheshit, dhe që mund të ketë mbajtur një statujë monumentale ose funksione të tjera ceremionale në qendër të hapësirës publike. Rotonda është një nga elementet që e dallon këtë forum nga tregjet e tjera antike dhe tregon gjeometrinë dhe ndërthurjen e hapësirave publike që karakterizuan qytetërimet e mëdha antike.
Forumi Bizantin dhe Rotonda janë sot mbetjet arkeologjike më të dukshme të qytetit të lashtë, pavarësisht se janë formuar në një mjedis urban modern dhe ndodhen mes ndërtesave bashkëkohore. Megjithatë, ato ofrojnë një pamje të qartë mbi mënyrën e organizimit social dhe ekonomik të Dyrrahiumit, duke sjellë në skenë bashkimin e funksioneve publike, tregtare dhe institucionale në një qendër urbane të lashtë.
Sot, zona e Rotondës dhe Forumit Bizantin është një atraksion arkeologjik i vizitueshëm falas, i ndodhur pranë pikave të tjera historike të Durrësit si Amfiteatri Romak, Muzeu Arkeologjik dhe Kalaja me Kullën Veneciane dhe është një nga stacionet kryesore për vizitorët që eksplorojnë trashëgiminë historike të qytetit.
