Pusi i Top‑Hanës është një monument i trashëgimisë kulturore të Shqipërisë, i kategorisë Monument Kulture i tipit “Arkitekturë”, i ndodhur në qendër të Durrësit, pranë rrugës “Aleksandër Goga”, pas godinës së Prokurorisë së Rrethit, rreth 200 m larg qendrës historike të qytetit.
Ky pus uji daton nga shekulli XVI dhe përfaqëson një nga strukturat më të rralla të këtij lloji në qytet, të lidhura me jetën urbane e jetesën përditshme të banorëve mesjetarë dhe osmane. Ai ka funksionuar si burim uji për lagjet e qendrës së Durrësit deri në vitet 1970, duke shërbyer bashkëjetesës sociale dhe urbanizimit të zonës për shekuj me radhë.
Emri “Top‑Hane” lidhet historikisht me periudhën osmane dhe përdorimin e zonës për prodhimin e barutit (në turqisht Top Hane do të thotë “punishte/topçinë”), çka tregon se në afërsi të pusit ka funksionuar edhe një ndërmarrje e tillë — factor që i ka dhënë edhe këtë emërtim historik.
Arkitektura e pusit karakterizohet nga rrethimi katërkëndor prej gurësh të mëdhenj dhe kolonave graniti, të cilat besohet se rriten nga struktura më e hershme bizantine dhe janë përdorur në mbështetje të jashtme të pusit, që krijon një hapësirë të dukshme prej rreth 25 m². Strukturat e pranishme sot janë rezultat edhe i restaurimit nga Atelieja e Monumenteve në vitin 2005, i cili riktheu disa prej elementeve të tij karakteristike dhe e bëri më të dukshëm në peizazhin urbane.
Pusi i Top‑Hanës është një dëshmi e rëndësishme e historisë urbane të Durrësit, që tregon jo vetëm se si banorët e qytetit siguronin ujin e nevojshëm, por edhe sfondin teknik dhe industrial të periudhave të ndryshme historike që kanë shënuar tranzicionet nga periudha bizantine te ajo osmane dhe më tej në kohët moderne..
