Bazilika Paleokristiane në zonën e Durrësit përfaqëson një nga monumentet më të rëndësishme të periudhës së krishterimit të hershëm në Shqipëri dhe dëshmi të zhvillimit të fesë dhe urbanizimit në Dyrrahium, emri antik i qytetit. Ajo, si pjesë e traditës monumentale të arkitekturës bazilikale, dëshmon për praninë e komuniteteve të hershme kristiane që datojnë nga shekujt V–VI të erës sonë.
Një nga sitet më të njohura që i përket kësaj tradite është Bazilika e Gjuricajt, e ndodhur në fshatin Gjuricaj, në bashkinë e Durrësit, e shpallur Monument Kulture i Republikës së Shqipërisë dhe e datuar nga shekujt V–VI pas Krishtit. Ajo është zbuluar në vitin 1980, dhe ruan ende gjurmë të mureve, dyshemeve dhe detaje arkitektonike tipike të ndërtimit bazilikal, me përmasa të konsiderueshme (rreth 47 × 20 m), që reflektojnë strukturën karakteristike të ndërtesave liturgjike të periudhës.
Bazilikat e tilla karakterizohen nga planimetria bazilikale me nefet e drejtuara drejt lindjes dhe përdorimi i hapësirave të gjera për lutje dhe rite fetare. Megjithëse gjendja konservuese e tyre ndryshon, mbetjet e tyre ofrojnë dëshmi të qarta për zhvillimin e kulturës sakrale dhe organizimit të komuniteteve të krishtera në këtë rajon gjatë Antikitetit të vonë dhe periudhës bizantine të hershme.
Në Durrës dhe rrethinat e tij gjenden edhe siti arkeologjik i Bazilikës së Shën Mëhillit (Saint Michael) në Arapaj, një kompleks i madh paleokristian i shekujve V–VI, i cili dallon për planimetrinë triabsidale, hyrjet multiple dhe mozaiket dekorative, duke dëshmuar për zhvillime të mëtejshme të artit sakral në periudhën bizantine të hershme.
Bazilikat Paleokristiane të Durrësit përfaqësojnë një pjesë të vyer të trashëgimisë kulturore dhe fetare shqiptare, duke pasqyruar kalimin nga antikiteti pagan në një shoqëri ku krishterimi mori rolin kryesor shpirtëror dhe institucional, një transformim me ndikim të thellë në historinë e qytetit dhe të rajonit të Adriatikut.
