Bazilika e Shën Mëhillit (dhe jo brenda qytetit të Durrësit, por në fshatin Arapaj, rreth 6 km në jug të qendrës së Durrësit) është një nga monumentet më të rëndësishme arkeologjike të periudhës paleokristiane dhe bizantine në Shqipëri.
Ky objekt monumental, i ndërtuar në fillim të shekullit VI pas Krishtit, i është kushtuar Shën Mihailit (Arcengjëllit Michael), dhe përfaqëson një bazilikë të madhe me tre nefet dhe tri absida, e cila ka qenë vend i kultit në një periudhë kur Dyrrahiumi (emri antik i Durrësit) ishte një qendër e rëndësishme e kristianizmit të hershëm.
Një nga elementet më të spikatura të bazilikës është mozaiku polikrom i dyshemesë, një vepër arti e klasifikuar si unikale për periudhën bizantine, e cila përfshin motive antropomorfe, zoomorfe, si dhe dekorime bimorë dhe gjeometrike — një dëshmi e artit sakral që i takon së paku shekullit VI.
Përmasat e bazilikës (rreth 65 m gjatësi dhe 28 m gjerësi) e bëjnë atë një nga objektet më të mëdha të zbuluara të këtij lloji në Shqipëri. Siti përfshin gjithashtu një martirium (varr monumental) pranë nefit jugor, i cili tregon për rëndësinë fetare dhe ceremoniale të vendit në kohët e para të krishterimit.
Bazilika u deklarua “Monument Kulture i Kategorisë së Parë” në vitin 1987, duke e përfshirë në listën e objekteve më me vlerë të trashëgimisë kombëtare. Megjithatë, ajo përballet me sfida ruajtjeje, pasi është e lokalizuar në një zonë urbane në zhvillim dhe ka nevojë për më shumë kujdes dhe mirëmbajtje për të ruajtur mbetjet e saj arkeologjike.
Bazilika e Shën Mëhillit mbetet një komponent i rëndësishëm historik për studimin e krishterimit të hershëm dhe ndikimit të kulturës bizantine në brigjet e Adriatikut, dhe një vend i domosdoshëm për vizitorët e interesuar për trashëgiminë e hershme fetare në Shqipëri.
