Kisha e Shën Mërisë së Vllahernës, e datuar në shekujt XIII – XIV, është ndër kishat më të hershme dhe më të ruajtura në qytetin e Beratit, përfaqësuese e periudhës së vonë bizantine. Ajo ndodhet në pjesën lindore të Kalasë dhe është ndërtuar sipas teknikës arkitektonike të njohur si “klausonazh” – një ndërthurje harmonike mes tullave të kuqe dhe gurëve, që krijon një efekt estetik të veçantë në fasadë.
Struktura e kishës përfshin një naos të mbuluar me kupolë, një narteks të gjerë dhe një absidë lindore, ndërsa rrethina përfshin edhe elementë funksionalë të kohës, si një cisternë uji e vendosur nën narteks, që dëshmon për rolin praktik dhe mbrojtës të saj në të kaluarën.
Kisha ka pësuar rindërtime të rëndësishme në gjysmën e dytë të shekullit XVI, duke ruajtur megjithatë formën dhe përmasat e mëparshme. Afresket e brendshme, të realizuara në vitin 1578 nga Nikolla, djali i ikonografit të njohur Onufri, mbeten një prej vlerave më të larta artistike të monumentit. Kjo datë është e dokumentuar në një mbishkrim historik të ruajtur mbi portën që lidh narteksin me naosin.
Muret e naosit janë të zbukuruara me tri rreshta afreskesh, që përfaqësojnë skena të shenjta dhe figura të shenjtorëve të krishterë, të realizuara me ngjyra të thella dhe përpunim ikonografik të rafinuar. Gjithashtu, mozaiku i dyshemesë, i përbërë nga elementë guri të vendosur në mënyrë gjeometrike, i shton ambientit një tjetër dimension artistik dhe historik.
Pavarësisht ndërhyrjeve restauruese që ka përjetuar gjatë shekujve, Kisha e Shën Mërisë së Vllahernës ka ruajtur në thelb autenticitetin e saj ndërtimor dhe ikonografik, dhe konsiderohet sot një monument kulture me rëndësi të veçantë kombëtare.
